Historia naszego Oddziału rozpoczęła się 29 stycznia 1928 roku kiedy to 36 członków podjęło uchwałę o założeniu Bocheńskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego (PTT). Inicjatorem i pierwszym prezesem Oddziału został ks. Walenty Gadowski - twórca najtrudniejszej tatrzańskiej ścieżki znanej pod nazwą Orlej Perci oraz Sokolej Perci w Pieninach.Oddział na początku swej działalności liczył około 50 osób. Cele, jakie przyświecały wówczas organizatorom ruchu turystycznego, były w zasadzie podobne do dzisiejszych, a więc popularyzacja i upowszechnianie zasad uprawiania turystyki oraz rozbudzanie zainteresowania terenami górskimi.
25 marca 1928 roku Międzyoddziałowa Komisja Zachodniobeskidzka PTT przydzieliła Oddziałowi w Bochni teren działania. Był to obszar stanowiący pagórkowatą i górzystą część ówczesnego powiatu bocheńskiego oraz południową część powiatu limanowskiego. Tak więc w obszarze działania Oddziału znalazła się większa i najistotniejsza część Beskidu Wyspowego z najwyższym szczytem Mogielicą (1170 m n.p.m.) oraz Ćwilinem, Śnieżnicą i Łopieniem. Teren, na którym przyszło działać bocheńskim turystom, był dziewiczy turystycznie. Pierwszą więc czynnością Zarządu Oddziału było wyznakowanie szlaku biegnącego od Bochni przez Kamienie Brodzińskiego, przełęcz Widomą, Kamionną, Tymbark na Mogielicę, a także poprzez wierzchowinę Pasma Łososińskiego – Jaworz i Sałasz. Dokonali tego w lipcu i sierpniu 1928 roku nauczyciele gimnazjalni i szkół podstawowych – członkowie Zarządu: Stanisław Fischer, Piotr Galas, Stanisław Czyżewicz, Franciszek Budzioch. Nad całością prac opiekę sprawował ks. Walenty Gadowski. Oprócz opieki nad powierzonymi terenami Oddział prowadził działalność krajoznawczą i popularyzatorską. Były to wycieczki odbywane pieszo do najbliższych miejscowości, a także autami ciężarowymi lub koleją do dalszych. Brało w nich udział od kilku do kilkunastu uczestników. Odwiedzano m.in. Babią Górę, Kamionną, klasztor i kościół w Szczyrzycu.
Członkowie Zarządu wygłaszali również odczyty o ciekawych miejscowościach i osobliwościach krajoznawczych. Stanisław Fischer napisał i wydał w roku 1930 krótki przewodnik turystyczny po Ziemi Bocheńskiej. Zarząd Oddziału współpracował wówczas z Wojskowym Instytutem Geograficznym w Warszawie w sprawie nazw miejscowości w powiecie bocheńskim, wielickim i limanowskim, przeprowadzając ich korektę na przygotowywanej wojskowej mapie tego rejonu. Jednym z najistotniejszych punktów działalności Oddziału stanowiła ochrona przyrody. W tym zakresie szczególną opieką otoczono Kamienie Brodzińskiego. Można zaryzykować twierdzenie, że ich zachowanie w obecnym kształcie to zasługa przede wszystkim ówczesnych członków Zarządu: Piotra Galasa, Aleksandra Piątkowskiego, Bronisława Tylki, którzy najpierw wytrwale zabiegali o wydanie zakazu ich łamania do celów budowlanych, a następnie o objęcie ich ochroną. Zabiegi te mogły być skuteczne dopiero wówczas, kiedy Zarząd Oddziału za swoje pieniądze wykupił teren i utworzył tam rezerwat przyrody. Nastąpiło to 12 czerwca 1938 roku przy udziale około 2 tys. uczestników oraz gości, m.in. prezesa Zarządu Głównego PTT prof. W. Goetla
W 1950 roku nastąpiło w skali kraju połączenie przedwojennych organizacji turystycznych tj. Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego (PTT) i Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego (PTK) w jedną organizację, która przyjęła nazwę Polskie Towarzystwo Turystyczno Krajoznawcze (PTTK). Powojenne losy Koła, a następnie przekształcenia w Oddział PTTK, rozpoczynają się w 1952 roku. Pierwszym Prezesem po wojnie został Stanisław Warcholik.
W 1954 roku w wyniku wyborów wybrano nowy zarząd Oddziału, na czele którego stanął Jerzy Blaschke i piastował tę funkcję do 1965 roku. W tym czasie w ramach działalności oddziałowej prowadzono takie sekcje jak: ochrony zabytków i przyrody, kolarską, motorową i pieszą. Źródła podają też, że w 1954 roku odbyła się pierwsza przedwojenna wycieczka w Tatry. Ważną akcją z tamtego okresu było zainicjowanie i przez długi czas prowadzenie przez Komisję Ochrony Zabytków i Przyrody precyzyjnej rejestracji zabytków na terenie miasta i powiatu. Wieloma zabytkami czy nawet znaleziskami archeologicznymi zainteresowano ówczesne władze oraz instytuty naukowe. Mało kto chyba wie, że inicjatorem akcji ochrony przed zagładą starych lip na dziedzińcu obecnego Liceum Ogólnokształcącego w Bochni było właśnie PTTK, a profesorowie popularnego „starego ogólniaka” tacy jak: Stanisław Warcholik, Władysław Tota, Piotr Galas, Kazimierz Błotnicki, byli równocześnie trzonem kadry PTTK–owskiej.
Od 1955 roku rozpoczyna działalność w ramach Oddziału – Obsługa Ruchu Turystycznego (ORT) zajmująca się obsługą wycieczek. Okazało się, że z każdym rokiem organizacja wycieczek była coraz trudniejsza. Jeżeli jeszcze w 1957 roku jedyną trudnością był brak przewodników, to już w następnych latach barierą stało się zarządzenie dotyczące korzystania ze środków transportu. Zarządzenie ograniczyło możliwości podróży samochodami ciężarowymi do promienia 75 km, a wycieczki szkolne mogły korzystać jedynie z przewozu autobusami. Wobec stałego braku autobusów w PKS, a co za tym idzie trudności w ich wynajęciu, praktycznie przekreślało to możliwości wycieczkowania młodzieży szkolnej. Jak wyglądała taka „podróż” w ówczesnym czasie, wspominał kiedyś w pewnej lokalnej gazecie nestor bocheńskich turystów i krajoznawców – Kazimierz Błotnicki: „W tych czasach nie było jeszcze wygodnych autokarów turystycznych. Jeździło się samochodami ciężarowymi z plandekami. Najgorsze było to, że drewniane ławki poustawiane były luźno i na każdym zakręcie zmieniały swoją pozycję, ale jeżeli samochód był pełny wycieczkowiczów, to nigdy nikomu nic złego się nie stało. Do środka dostawał się nieznośny kurz, a w niepogodę krople deszczu”. Dziś w erze klimatyzowanych autokarów powyższy opis brzmi wręcz abstrakcyjnie i nierealnie.
Podczas prezesury Jerzego Blaschke pojawiają się pierwsze kursy szkoleniowe organizowane przez Oddział, a jednym z pierwszych takich kursów był kurs na przewodników po Ziemi Bocheńskiej. Ponadto członkowie Oddziału zdobywają uprawnienia, m.in. Zbigniew Siudak kończy w 1964 roku kurs przodowników narciarskich, a rok później kurs przodowników górskich z uprawnieniami na Tatry. Do ważniejszych osiągnięć należy zaliczyć także otwarcie w 1964 roku w Nowym Wiśniczu stacji turystycznej, wyznakowanie nowego szlaku turystycznego z Żegociny na Kamionną (żółty) i z Rozdziela do Żegociny, umieszczenie nowej tablicy informacyjnej na Rynku i przy Kamieniach Brodzińskiego, a także zorganizowanie zlotu szkolnych kół krajoznawczych.
W 1965 roku odbyły się wybory w wyniku których nowym Prezesem Oddziału został Kazimierz Błotnicki i pełnił tę funkcję do 1970 roku.W tym okresie zaznaczył się wzrost liczby organizowanych imprez. Do rangi stałych imprez urastały rajdy organizowane na wiosnę i w jesieni. Przybrały one wdzięczne nazwy, np.: „Hajże na Lipnicę”, „Tam nas jeszcze nie było”, czy Miraże – wiraże”, ale ich cykliczność i pora roku pozwala widzieć w nich poprzedniczki dzisiejszych rajdów wiosennych i jesiennych. Rozwijała się również turystyka narciarska. Każdej zimy organizowany był co najmniej jeden rajd narciarski. W tym też okresie zorganizowano i następnie przez pewien czas kontynuowano kursy dla młodzieżowych przewodników po mieście. Przeszkolonych przewodników wykorzystywano w okresie wakacyjnym do prowadzenia obozów wędrownych młodzieży szkolnej, które rozpoczynały się w Bochni.
W 1970 roku Prezesem Oddziału został wybrany Zbigniew Siudak i pełnił tę funkcję przez 19 lat aż do 1989 roku. Charakterystycznym dla tego okresu jest fakt istnienia dużej i niespotykanej już potem ilości komisji i kół, takich jak: krajoznawcza, młodzieżowa, kół zakładowych, ochrony przyrody oraz opieki nad zabytkami. Komisje turystyki kwalifikowanej obejmowały kategorie turystyki pieszej, górskiej, narciarskiej, kolarskiej, motorowej, kajakowej. W szczytowym okresie rozwoju kół terenowych w 1976 roku Oddział skupiał ich 17.
Od 1972 roku przy Oddziale prowadzi działalność Biuro Obsługi Ruchu Turystycznego (BORT), które zajmuje się obsługą wycieczek, pośrednicząc w wynajmowaniu autokarów, organizowaniu noclegów, wyżywienia oraz zapewnieniu obsługi przewodnickiej. Bardzo ważnym sukcesem i istotnym wydarzeniem stało się w 1976 roku powołanie Koła Przewodników. Na początku w wyniku ukończenia kursu i zdania stosownych egzaminów uprawnienia przewodników beskidzkich i terenowych uzyskało 13 osób. Pierwszym prezesem Koła został Stefan Kosecki i pełnił tę funkcję przez następne 11 lat, tj. do roku 1987.
W 1978 roku Oddział świętował 50-lecie założenia przez ks. Walentego Gadowskiego. Z tej okazji 13 stycznia 1979 roku odbyła się jubileuszowa wieczornica w „Domu Bochniaków” z podsumowaniem 50 lat działalności turystycznej. W 1978 rozpoczął się drugi kurs na przewodników beskidzkich, który w 1979 roku ukończyło 16 uczestników. W 1978 roku powołano przy Oddziale Terenowy Referat Weryfikacji GOT. Na koniec roku 1980 Oddział liczył aż 831 członków!
Pierwsza połowa lat osiemdziesiątych była trudna dla działalności Oddziału z powodu ogólnokrajowych turbulencji politycznych, co przekładało się na problemy w organizowaniu wycieczek, a te odbywały się po najbliższej okolicy Bochni (m.in. do Królówki, Nieprześni czy Puszczy Niepołomickiej). To małe „łazikowanie”, którego inicjatorem była najczęściej Halina Waśniowska, połączone było z lekcjami historii Ziemi Bocheńskiej, jak również z zakresu kultury turystycznej i ochrony środowiska.
W 1985 roku Oddział przeniósł swoją siedzibę do budynku przy ówczesnej ulicy Bieruta 10 (dziś ulica Bernardyńska). Okres pobytu Oddziału „na Bernardyńskiej” trwał aż do 2023 roku, kiedy to nową siedzibą PTTK został budynek po dawnej „Lodowni” na Plantach.
Po gwałtownym spadku liczby członków w latach 1981-1982 wraz z kolejnymi latami dał się zauważyć powolny wzrost, powrócili dawni członkowie i przybyli nowi. Ciekawą inicjatywą w tamtym okresie były wakacyjne wycieczki dla dzieci i młodzieży prowadzone przez Halinę Waśniowską po Bochni, które cieszyły się duża popularnością. W 1985 roku odbył się już trzeci kurs na przewodników beskidzkich, który ukończyło 18 absolwentów. W tym samym 1985 roku przypadła 35. Rocznica powstania PTTK i 50. Rocznica ustanowienia Górskiej Odznaki Turystycznej.
Istotnym wydarzeniem w historii Oddziału były obchodzone w roku 1986 trzy ważne rocznice związane z ks. Walentym Gadowskim, tj. 80. rocznica „Orlej Perci”, 60. rocznica „Sokolej Perci” i 30. rocznica śmierci ich budowniczego. Z tej okazji Oddział ufundował tablicę pamiątkową umieszczoną w murze byłej posesji księdza przy ulicy Bernardyńskiej 7. Uroczyste odsłonięcie nastąpiło 27 listopada tegoż roku. W 1987 roku pierwszą wycieczkę „trampingową” zorganizował na Słowację Jacek Kobiela, a w późniejszych latach takie wycieczki odbywały się do Hiszpanii i Słowenii. Od roku 1988 do 2005 z inicjatywy Ryszarda Rozenbajgiera w Niedzielę Palmową odbywały się Rajdy Młodzieży Szkolnej „Lipnickie Palmy”. W 1988 roku Koło Przewodników przyjęło imię założyciela bocheńskiego Oddziału PTT ks. Walentego Gadowskiego. Z tej okazji odbyła się wycieczka wysokogórska w Tatry z noclegiem w Schronisku przy Morskim Oku, co było początkiem wieloletnich Rajdów Tatrzańskich im. Ks. Gadowskiego. Rok 1988 zamknął jubileusz 60-lecia powstania Oddziału PTT w Bochni.
Na początku 1989 roku odbył się Zjazd Oddziału, na którym wybrano nowego Prezesa Zarządu – Wiesława Panka, który pełnił tę funkcję przez 33 lata aż do roku 2022. Początek lat 90-tych to mierzenie się ze skutkami transformacji ustrojowej. W 1992 roku przeprowadzono z dużym zaangażowaniem członków Oddziału i pracowników BORT-u akcję zorganizowania wypoczynku dla dzieci i młodzieży szkolnej w Ośrodku Wczasowym „Zacisze” w Wysowej Zdroju, w którym zorganizowano 8 turnusów łącznie dla 210 osób. W tym okresie pojawiły się nowe formy spotkań towarzyskich, takich jak: bale karnawałowe, sylwestry przewodnickie, bale andrzejkowe oraz wigilia przewodnicka. Część z nich nadal jest kultywowana i dziś stanowi cenną formę integracji członków PTTK i sympatyków naszego Towarzystwa.
W kwietniu 1995 roku rozpoczął się czwarty i jak dotąd ostatni w historii Oddziału kurs przewodników beskidzkich. Kierownikiem kursu został Ryszard Rozenbajgier, a kurs ostatecznie ukończyło 23 absolwentów. W końcówce lat 90-tych kontynuowana była organizacja sztandarowych imprez oddziałowych, takich jak: Rajd szlakami Błogosławionej Kingi, Rajd „Lipnickie Palmy” oraz rajdy: Wiosenny i Jesienny. Od 1998 roku organizowany był także Rajd Zimowy. W tymże 1998 roku przypadł również jubileusz – 70-lecie powstania Oddziału PTT w Bochni. Główne uroczystości odbyły się w Miejskim Domu Kultury, a biesiada turystyczna w schronisku w Rozdzielu. W tamtym okresie ważnym elementem pracy Oddziału była organizacja imprez statutowych, jakie były przygotowywane i prowadzone społecznie przez oddziałową kadrę. Imprezy z tamtych lat skierowane były do określonych grup społecznych, w tym do młodzieży szkolnej i pasjonatów turystyki pieszej, niekoniecznie z zamożnym portfelem.
Początek nowego millenium to kontynuowanie „sztandarowych imprez” Oddziału wzbogaconych o nowe turnusy narciarskie (głównie na Słowacji). Pojawił się również Rajd Niepodległościowy. W końcówce lat 90 i początku lat 2000 organizowane były letnie wyjazdy rodzinne na Słowację. Odbyło się także kilka wyjazdów w Karpaty Wschodnie. W 2001 roku 25-lecie działalności obchodziło Koło Przewodników. W 2002 roku obchodzono ogłoszony przez ONZ „Rok Gór”. Włączając się w te obchody, Oddział ustanowił Odznakę „Korona Polskich Beskidów”, której zdobywanie kontynuowane jest do dzisiaj przez turystów z całej Polski.
W 2003 roku przypadł jubileusz 75-lecia Oddziału PTT-PTTK. Główne obchody miały miejsce 10 maja w sali posiedzeń Starostwa Powiatowego w Bochni. Wtedy to Dyrektor COTG PTTK w Krakowie Jerzy Kapłon przekazał prezesowi Wiesławowi Pankowi kopie dokumentów z listą pierwszych członków PTT w Bochni. Stosowne dokumenty nadal można zobaczyć w siedzibie Oddziału. W 2006 roku obchodzona była 50. rocznica śmierci ks. Gadowskiego, z tej okazji zorganizowano wycieczkę górską „Sokolą Percią” w Pieninach. W tymże roku zainaugurowano także cykl poniedziałkowych spotkań nazywanych „wspominkami”, podczas których członkowie PTTK i nie tylko, dzielą się swymi wrażeniami i doświadczeniami z podróży po świecie, prezentując stosowne zdjęcia i filmy.
W 2006 roku rozpoczęły się kontynuowane do dziś „Bieszczadzkie Włóczęgi” – wycieczki tematyczne organizowane przez nasz Oddział w okresie jesiennym w Bieszczady. W 2008 roku Oddział świętował w „Domu Bochniaków” jubileusz 80-lecia, okraszając go niezmiennie wspólnym biesiadowaniem i śpiewaniem turystycznych piosenek. W 2008 roku, z inicjatywy naszego ówczesnego naszego członka ks. Krzysztofa Czecha (wtedy wikariusza parafii św. Mikołaja, a obecnie proboszcza w Piwnicznej Zdroju) odbyła się także pierwsza edycja „Złaziska” – jednodniowej imprezy dedykowanej młodzieży szkolnej, która organizowana była corocznie przez 10 lat i cieszyła się dużą popularnością wśród uczniów miejscowych i okolicznych szkół.
W latach 2010–2018 Oddział kontynuował organizowanie swoich sztandarowych imprez, urozmaicając kalendarz wycieczek nowościami, takimi jak np. cykl wycieczek „Główny Szlak Beskidzki”, „Niebieski szlak Grybów – Rzeszów” czy też „Góry bez granic”– organizowanych głównie przez Jurka Sumarę. W 2018 roku Oddział obchodził swoje 90-lecie, główne obchody miały miejsce w bocheńskim Kinie Regis, a biesiada turystyczna odbyła się w Domu Pielgrzyma „Bursa”.
Lata 2018–2022 były ciężkim okresem dla naszego Oddziału. Spadła ilość organizowanych wycieczek, epidemia Covid-19 wstrzymała praktycznie cały ruch turystyczny na długi czas. W tamtym okresie dzięki pozyskiwaniu dotacji, funduszy czy też różnego rodzaju „tarczy antycovidowych” udało się utrzymać działalność i żywotność Oddziału. Ważnym wydarzeniem w tych trudnych latach był nasz udział w programie finansowanym przez Polsko-Amerykańską Fundację Wolności. Nasz projekt pt. „Razem można lepiej” uzyskał akceptację komisji konkursowej, dzięki temu pozyskaliśmy 40 tys. złotych, przeznaczonych głównie na organizację wycieczek dla dzieci ze Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Bochni – jako antidotum na niekorzystny wpływ pandemii na psychospołeczne funkcjonowanie tej grupy dzieci. Część tych środków mogliśmy przeznaczyć na pokrycie kosztów funkcjonowania Oddziału, w tym: czynszu, mediów i niezbędnych w tym czasie środków ochrony osobistej. Z tych pieniędzy dokonaliśmy także zakupu przenośnego sprzętu nagłaśniającego, w tym sprzętu używanego do dziś przez przewodników.
W połowie 2022 roku zmarł wieloletni prezes Wiesław Panek, a jego śmierć symbolicznie zamknęła pewną epokę w dziejach bocheńskiego PTTK-u.
We wrześniu 2022 odbył się Zjazd Oddziału, na którym wybrano nowego Prezesa Zarządu – Katarzynę Kulawik. Dla PTTK-u rozpoczął się nowy okres w jego historii. W związku z planowanym remontem budynku przy Bernardyńskiej Oddział zmienił siedzibę na dawną „Lodownię” na Plantach w połowie 2023 roku. Dzięki zaangażowaniu i pomysłowości pracownicy BORT – Magdaleny Kukli oraz członkom nowego Zarządu, Oddział w przeciągu ostatnich 4 lat zaczął się prężnie rozwijać, znacznie poszerzając swoją ofertę programową dla wszystkich grup społecznych, co zaowocowało dużym wzrostem członków i sympatyków naszego Oddziału oraz jego znaczną poprawą wizerunkową i finansową. Z nowych inicjatyw programowych należy wymienić m.in. takie cykle wycieczek, jak: „Góry dla seniorów i … nie tylko”, „Korona Gór Polski”, „Mały Szlak Beskidzki”, „Korona Gór Słowacji”, „Tatry”, „Rodzinny Rajd Wiosenny”, „Rodzinny Rajd Jesienny”, „Perły Słowacji”. Pozyskiwanie środków zewnętrznych z Urzędu Miasta Bochnia, Starostwa Powiatowego w Bochni, Małopolskiego Urzędu Marszałkowskiego oraz zarządu Głównego PTTK pozwala na przygotowanie oferty wycieczek skierowanych do naszych członków i sympatyków o mniejszych zasobach finansowych (w tym głównie do seniorów i rodzin z małymi dziećmi).
U progu swojego niedalekiego 100-lecia bocheński Oddział PTTK utrzymuje bardzo dobrą kondycję (pod każdym względem 😊) i z optymizmem spogląda w przyszłość.
